E-ticaret

Elektronik ticaret (e-ticaret) her türlü mal ve hizmetin, internet üzerinden çeşitli iletişim kanalları ve ilgili teknolojiler aracılığıyla alım ve satım işlemleridir. E-ticareti oluşturan bileşenler; satıcı firma, üreticiler/tedarikçiler, lojistik, müşteri, bankalar, sigorta şirketleri, sivil toplum kuruluşları (tüketici hakları için), devlet kurumları (ticaret hukuku ve vergiler için) ve internet bağlantısını sağlayan şirketlerdir.

E-ticareti oluşturan bileşenler

1980'li yıllardan 1990'lı yıllara kadar e-ticaret televizyon ve telefon aracılığı ile yapılmaktaydı. 1990'lı yıllardan itibaren internetin gelişimi ile birlikte farklı bir boyut kazanmış, 2000'li yıllarda internet üzerinden alışveriş çok hızlı bir ilerleme kaydetmiştir. Bu hızlı ilerleyişte e-ticareti destekleyen unsurlar olarak internet maliyetlerinin azalması, internetin yaygınlaşması, kredi kartı kullanımının artması ve bankacılık sektöründeki gelişmelerin önemli bir payı vardır.

2014 yılında Türkiye'de E-ticaret

Dünyada e-ticaretin en yoğun olduğu yer ABD'dir. Bu ülkede diğer ülkelere nazaran internet maliyetleri daha ucuz ve web sitesi sayısı fazladır. 

Türkiye'de ilk e-ticaret uygulaması 1992 yılında merkez bankası ile diğer bankalar arasında para transferini sağlayan EFT (Elektronik Fon Transferi) ile başlamıştır. 1997 yılında e-ticaret için yasal altyapı çalışmaları kurulmaya başlamıştır. 

EDI (Electronic Data Interchange), iki ticari kuruluş arasında bilgi ve belge transferi sağlayan bir sistemdir. İki ticari işletme veya bir işletme ile devlet kuruluşu arasında belirlenen ortak bir dil (bir mesaj formatı) kullanılarak bilgi değişimi yapılmaktadır. Maliyeti yüksek ama güvenli bir sistemdir.

E-ticaret modelleri

• B2B (Business to Business), işletmeler arası ticari faaliyetlerdir. Satın alınan ürünü satışa sunuyorsanız e-ticarette bu modeli kullanıyorsunuz demektir. Tedarikçisinden mal alıp mağazasında satan bir işletme gibi düşünülebilir. Bu süreç elektronik ortamda yapıldığında B2B e-ticaret şeklini alıyor. Dünyadaki bir çok e-ticaret faaliyeti bu türdendir. İşletmeler arası iletişim EDI ile sağlanmaktadır.
• B2C (Business to Customer), işletmeler ile tüketici arasında yapılan ticari faaliyetlerdir. Bir kişinin sanal mağazaya girip alışveriş yapması gibi. İşletmelerin sanal mağaza açabilmeleri için bir web sistesine ve sanal POS cihazına ihtiyaçları vardır. İletişim güvenliği SSL (Secure Socket Layer) standardı ile sağlanmaktadır. Bu standart, müşterinin eriştiği adresin aranan mağaza olup olmadığını kontrol etmektedir. Müşterinin kredi kartı bilgileri bu sistem sayesinde alınır. SSL, müşteri tarafından gönderilen bilginin adresini kontrol eder, adres şifrelenir, alıcı doğru ile deşifre edilir ve doğrulama işlemi (hem bilgiyi gönderen hem de alan için) yapılır. Müşterinin kredi kartı bilgilerinin banka tarafından onaylanması işlemi ise SET (Secure Electronic Transaction) ile sağlanır. Bu sistem sayesinde satıcı firma bankadan onay aldıktan sonra ürünü müşteriye teslim etmektedir.
• B2G (Business to Government), işletmeler ile devlet kuruluşları arasındaki ticari faaliyetlerdir. Devlet kurumlarına ait ihalelerin internet üzerinden duyurulması, tekliflerin alınması, vergilerin ödenmesi , gümrük işlemleri gibi işlemleri kapsar.
• G2C (Government to Customer), devlet kurumları ile vatandaşlar arasındaki faaliyetleri kapsamaktadır. E-devlet uygulamaları olarak da bilinir. Vergi ödemeleri (emlak, taşıt vs.), pasaport işlemleri, yolluk ödemeleri, öğrenci belgesi alma gibi işlemleri kapsar.
• C2C (Customer to Customer), tüketicilerin kendi aralarında geliştirdikleri e-ticaret faaliyetleridir. İkinci el eşya, emlak, araç alım satım siteleri bu modele örnek gösterilebilir.

E-ticaret sistemlerinin ERP sistemleri ile entegrasyonu işletmelere büyük kazançlar sağlayabilir. Örneği işletmeler ürün transferleri sırasında stok ve fiyat güncellemeleri ile zaman kaybetmeyecek, sistem bunları otomatik olarak yapabilecektir. Stok ve fiyat güncellemelerinin zamanında yapılmaması, müşteri kayıplarına neden olabilir, bu entegrasyon işlemi sayesinde bunun önüne geçilmiş olacak. 

Kaynaklar:

Yönetim Bilişim Sistemleri, Gülser Dondurmacı Acar, Ayşe Çınar, Papatya Yayıncılık, 2014

Elektronik Ticaret ve Ticaret Noktaları, Zeynep ERSOY, İGEME, Ankara,1999

https://www.youtube.com/watch?v=6UlXLpwAWHM

http://www.turuncuteknoloji.com.tr/tc.aspx?kid=22