Veriden bilgiye uzanan yolculuk: Data -> Information -> Knowledge

Bilgiye objektif olarak bakıldığında, diğer bir ifade ile bilgiye insanların algısına bağlı bir değer olarak değil de nesnel olarak baktığımızda bilgi saklanabilir, işlenebilir, transfer edilebilir. Subjektif olarak baktığımızda ise bilgi insanlar arasındaki sosyal etkileşimler, deneyimler sonucu oluşmaktadır. Örneğin örgütsel bilgi belirli bir örgütteki insanların düşünceleri, değer yargıları olarak düşünülebilir. Bu durumda bilgi bir yerlerde yazılı veya kayıtlı değil, insanların veya o örgütün zihinlerinde yer almaktadır. Bir kişinin örgütten ayrılması o bilginin eksileceği veya silineceği anlamına gelmez.

Bilgiye objektif olarak baktığımızda; veri bilginin ham maddesidir. Veriler sayı, özel karakterler veya harflerden oluşan ve tek başına bir anlamı olmayan yapılardır. Örneğin öğrenci numarası, TC kimlik numarası, doğum tarihi, sipariş numarası, adres, fotoğraf, ders adı, vize notu, final notu, geçme notu, başarı durumu veridir. Enformasyon ise verinin herhangi bir işleme tutulduktan sonraki anlamlı biçimidir. Veriler bir amaç için organize edip düzenlenerek enformasyona dönüştürülür. Bilgi, enformasyonun belirli işlemlerden geçirildikten sonra karar verme süreçlerinde, tahmin süreçlerinde kullanılması durumudur. Böylece enformasyon bilgiye dönüşmüş olur.Bilgelik ise karar verme sonucunda bilginin nasıl kullanılacağı konusunda bir anlayış geliştirme sürecidir.

Elimizde bir takım veriler var diyelim, bu verileri veritabanına aktarıp tablolara dönüştürmek, tablolar arasında ilişki kurmak enformasyon oluşturma sürecidir. Bu veritabanındaki tablolar üzerinde istenen sorguların oluşturularak raporlar hazırlanması, bu raporlar üzerinden kararlar alınması bilgiye dönüşüm sürecidir. Edinilen bilgi neticesinde kararların uygulanıp uygulanmayacağını ya da iyi ya da kötü olduğunu söylemek, yorumlamak, analiz etmek, sentezlemek, karşılaştırmak, stratejiler geliştirmek bilgelik olarak değerlendirilebilir. Bilgelik için yığınla bilgi birikimine sahip olmak gerekir. Bilgelik edilinilen bilgiler sonucu alınan kararların farklı açılardan değerlendirildiği bir süreçtir. 

Benzer şekilde farklı yerlerde (telefonda, bilgisayarda, not aldığımız kağıtlarda, evde, işte vs.) muhafaza ettiğimiz arkadaşlarımıza ulaşmak için gerekli kaynaklar örneğin; ad, soyad,  adres, telefon, e-posta gibi ifadeler veridir. Bu verilerin düzenli olarak telefon rehberine veya bir fihriste kaydedilmesi ile enformasyon oluşturulur. Daha sonra aradığımız kişiye ulaşmak için kişinin baş harfi ile başlayan bölüme gitmek bilgiye ulaşmaktır. Bilgi enformasyona erişilebildiği yani enformasyondan yararlanılabildiği takdirde bilgidir. Bilgelik ise bu fihristteki bilgileri kullanarak bir "Adres Defteri" adında bir bilgisayar programı yazmak, örneğin Skype gibi bir program yazarak bu bilgileri elektronik ortama taşımak olabilir.

Bilginin şu özellikleri barındırdığı oranda değerlidir; kolay erişilebilir olması, doğru olması, tüm önemli durumları içermesi (tam olması), ekonomik olması (değerinden fazla maliyetinin olmaması), farklı amaçlarla kullanılabilir olması (esnek), konu ile ilgili olması, güvenilir kaynaktan gelmesi, yetkisiz kullanıcıların erişimine kapalı olması (güvenli olması), basit olması, güncel olması, doğrulanabilir olması.

Diğer yandan bilgi prosedürel bilgi, asli bilgi, örtük bilgi, açık bilgi, genel bilgi, özel bilgi şeklinde sınıflandırılabilir. Prosedürel bilgi, bir hedefe ulaşmak için gerekli adımların nasıl olacağını tanımlar. Örneğin yemeğin nasıl pişirileceğini, malzemelerin hangi sırada ne kadar sürede nasıl pişirileceğinin tarifi prosedürel bilgidir. Asli bilgi yemek için hangi malzemelerin gerektiği,  hangi malzemeden ne kadar katılacağı, malzemelerin kalitesi, miktarı gibi bilgilerdir.

Açık bilgi,  raporlar, kayıtlar, broşürler gibi yukarıdaki bahsi geçen enformasyonun anlamlı hale getirildiği bilgidir. Örtük bilgi ise insanların deneyimleri, yorumları, düşünce ve anlayışları ile oluşturulan bilgidir. Örneğin bir çırağın ustasından öğrendikleri örtük bilgidir. Ama bir öğrencinin okulda kitaplardan, sistemli bir şekilde hazırlanmış  yazılı veya elektronik kaynaklardan öğrendikleri açık bilgidir. Örtük bilginin yazılı hale getirilmesi mümkündür ancak zor bir süreçtir.

Genel bilgi, herkesin bildiği, kolayca bir diğerine aktarabildiği bilgidir. Belirli veya sınırlı sayıda insanın bildiği ise özel bilgidir. Genel veya özel bilgi eğitimle elde edilmek durumunda değildir.

Aşağıdaki 2003 yapımı Mutfak Hikayeleri filmi, ilginç bir veri toplama hikayesini konu alıyor. İzlemenizi öneriyorum. Komedi mi dram mı siz karar verin.

Mutfak Hikayeleri

Bilgi Yönetim Süreçleri

Bilgi yönetimi bilgi kaynağından optimum seviyede yararlanmayı gerektirir. Bunun için bilginin keşfedilmesi, elde edilmesi, paylaşılması ve uygulanması gibi aşamalar tanımlanmıştır. Bilgi yönetim süreçleri olarak tanımlanan bu süreçler Aktan ve Vural (2004) tarafından aşağıdaki şekilde ifade edilmektedir.

               Kaynak: http://www.canaktan.org/yeni-trendler/bilgi-yonetimi/sureci.htm

Bilginin keşfi ve elde edilmesi sürecinde aslında açık ve örtük bilgi elde edilir veya keşfedilir. Yeni bir ders vermek üzere görevlendirilen bir öğretmen öncelikle mevcut kaynakları, daha önce bu konuda başkalarının verdiği dersleri, ders dökümanlarını, ders çizelgelerini inceler ve tüm bunları bileştirerek dersini hazırlar. Öğretmenin dersini oluşturmak için kullandığı bilgi açık bilgidir. Diğer yandan bir derse yeni kayıt olan öğrenci dersteki diğer öğrencilerle görüşmelerinden, edindiği bilgilerden hareketle ders hakkında bilgi edinmeye çalışır. Öğrencinin derse uyum sürecinde kullandığı bilgi örtük bilgidir. Bu iki süreç (öğretmenin ders hazırlığı, öğrencinin yeni derse uyumu) yani bilginin elde edilmesi süreçleri aslında dışsallaştırma ve içselleştirme süreçleridir. Zihinlerdeki örtük bilginin açık bilgiye dönüştürülmesi dışsallaştırma süreci olarak adlandırılabilir, yani öğretmenin farklı kaynaklardan elde ettiği deneyimleri, görüş ve önerileri dersi nasıl işleyeceğine dair oluşturmak zorunda olduğu ders çizelgesine yazılı ve açık bir şekilde aktarmasıdır. Diğer yandan içselleştirme açık bilginin örtük bilgi haline dönüştürülmesi, yani öğrencinin öğrenme sürecidir. Öğrencinin öğrenme sürecine; ders kaynaklarında açık bir şekilde ifade edilen bilgiyle beraber arkadaşlarından, dersi daha önce alan öğrencilerden aldığı bilgiler de eklenmektedir.

Bilgi keşfedildikten veya elde edildikten sonra bilginin kullanılabilir hale gelmesi sürecinde; açık bilgi ise genellikle yazılı, sesli veya videolu materyaller, veritabanları, veri ambarları, öğrenme yönetim sistemleri içerisinde depolanır, örtük bilgi ise sosyal ortamlarda, elektronik tartışma platformlarında, konferanslarda, e-postalar aracılığıyla bireyden bireye geçerek yeniden şekillenir. Daha sonra bilginin dağıtılması/ paylaşılması süreci başlar, iletişim kanalları yoluyla sosyal ortamlarda veya internet ağları, bilgisayar programları, mobil ortamlar gibi bilgi teknolojileri yoluyla, eğitim, öğretim yoluyla, veya basılı kaynaklarla insanlar, gruplar, örgütler arasında dağıtılır, paylaşılır. Bilginin uygulanması ve kullanılması süreci ise paylaşılan veya dağıtılan bilginin insanların karar verme süreçlerini etkilemesi, veya bir soruna çözüm bulmak için o konuda uzman kişilere başvurulması, bir takım işlerin rutin olarak yapılarak bir karar verme sürecini sonuçlandırmak için kullanılması, veya karar destek sistemleri, uzman sistemler, yönetim bilişim sistemleri, kurumsal kaynak planlama gibi sistemler oluşturulması şeklinde tanımlanabilir.

Kaynak:
Bilgi ve Bilginin Yönetimi, Editör: Sevinç Gülseçen, Papatya Yayıncılık